لینک های مفید
 سازمان حفاظت محيط زيست
 سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور - GSI.ir
 سازمان هواشناسی کشور
 مؤسسة تحقيقات جنگلها و مراتع
 موسسه جغرافيايي و گيتاشناسي
 مرکز اطلاعات و منابع علمي ايران
 مناطق چهارگانه زیست محیطی ایران
 دانشنامه پستانداران ایران
 دانشنامه پرندگان ایران
 
نظرسنجی

مهمترین عامل موثر در کاهش جمعیت حیات وحش کشور کدام است؟




 
 
نظرسنجی 6

با تصویب قانونی مبنی بر ممنوعیت شکار و جمع آوری سلاح های شکاری موافق هستید؟



 
 
دهستان گونئي مركزي
دهستان گونئي مركزي و روستاهاي آن
دهستان گونئي مركزي شامل روستاهاي زير مي باشد:
مشنق، علي بيگلو، كوزه كنان، يوسف آباد، كوشك، كافي الملك، دريان، شنگل آباد..
كه از اين ميان به بررسي مهمترين و تاريخي ترين اين روستاها يعني كوزه كنان و دريان پرداخته خواهد شد.


كوزه كنان در گذرگاه تاريخ
« كوزه كنان : دهي است بزرگ در حدود ده فرسخي تبريز»
اين روستا در قسمت غربي شهرستان شبستر و در بخش موسوم به گونئي مركزي قرار دارد. گونئي به معناي آرانك و در نهايت ارونق مي باشد.
ياقوت حمدي در معجم البلدان آورده است كه در كوزه كنان 75000 خانوار زندگي مي كنند . مسلما اين ارقام قابل توجه و در واقع حكايت از قدمت و اهميت كوزه كنان دارد .
كلاويخو در سفرنامه خود راجع به اين روستا آورده است كه : شب را در كوزه كنان كه سابقا محل بزرگي بوده و فعلا بيشتر قسمتهاي آن ويران است خوابيدم .
گويند باعث اين ويراني ، امپراطور طغتمش خان بود كه از امير تيمور شكست يافت و از قدرت افتاد . در كوزه كنان بسياري از ارمنيان را ديدم كه در آنجا مسكن داشتند .
از جمله مشاهير اين خطه مي توان از : نقشبندي كوزه كناني ، ملتجي كوزه كنان ، همت كوزه كناني و ملا ابو محمد كوزه كناني رجل مشهور قاجار كه خانه اش در تبريز به خانه مشروطيت شناخته شده و تاكنون پابرجاست نام برد .
آقاي امين يونسي از مردان فرهنگ دوست كوزه كنان كه هم اكنون به شغل فخاري اشتغال دارند معتقدند كه : همانگونه كه از مرحوم آيت الله نجفي مرعشي روايت شده است بعد از اسلام سه سادات اصيل به آذربايجان قدم نهاده اند كه از آن سه يك نفر در كوزه كنان سكني گزيده است و از اين جهت كوزه كنان را دروازه سيد نيز نام نهاده اند .
ظاهرا كوزه كنان همانگونه كه ازنامش پيداست مهد سفالگري بوده چرا كه در حفاريهاي مختلف اين روستان ، كوزه هاي بزرگي كه غالبا درحدود 100 ليتر آب در خود جاي مي دهند به ضخامت 7-6 سانتي متر بدست آمده است . براي مثال(خرابه لر ) كه در قسمت جنوب شرقي روستاي كوزه كنان قرار دارد . ابتدا مسكوني بوده اما مشخص نيست چه حادثه اي رخ داده كه مردم از آن ناحيه كوچ كرده اند . به هرترتيب به هنگام حفاري زمين در اين منطقه و يا به هنگام كشاورزي در اراضي همجوار با خرابه آثار سفالينه زيبا و قابل توجهي بدست آمده است .

آثار باستاني كوزه كنان :
1- مسجد جامع محمد حنفيه
اين مسجد از كهن ترين بناهاي كوزه كنان است كه مانند مسجد جامع شهر سيس موسوم به محمد حنفيه است و قدمت آن را به عهد وي نسبت داده اند .
2- چنار كهن كوزه كنان
دركوزه كنان درخت چنار كهني همانند همتايش در خامنه وجود دارد كه درمحله سادله قرار دارد – قدمت چنار را حدود 700 سال تخمين زده اند ظاهرا تا چند سال گذشته پينه دوزي در داخل درخت مغازه اي محقر ترتيب داده و به شغل كفاشي مي پرداخته است .
3- قلعه ايچي (داخل قلعه)
در كوزه كنان محله اي موسوم به قلعه ايچي قرار دارد كه مشهور است در زمان شاه اسماعيل صفوي در درون قلعه به جمع آوري قشون و تعليم نظامي مي پرداخته اند . ظاهرا چند سال قبل از داخل قلعه طي حفاري دو دخمه (به شكل محل نگاهداري سربازان ) بدست آمده است كه بنا بر روايتي حدود 2 روز به يكي از دخمه ها آب بستند اما در شكل ظاهر دخمه خللي وارد نشد ، اين قلعه در شمال غرب كوزه كنان پابرجاست .
4- گورستان كوزه كنان
گورستان قديمي كوزه كنان داراي سنگ نبشته و يا مقبره خاصي نمي باشد و در واقع گورستان وسنگ هاي كوزه كنان نظير گورستان شهر سيس مي باشد .
 

مشاهير و مفاخر كوزه كنان
 

1- ابوسعيد ثاني كوزه كناني
(خلف صنع الله كوزه كناني بوده از معاريف سلسله نقشبنديها است . مدتي در بدليس و خراسان بسر برده و زماني هم در شهر تبريز ازخلفاي مشاربالبنان آنان بوده است در تاريخ 955 كه سلطان سليمان به تبريزآمد آن بزرگوار را همراه خود باسلامبول برده پانزده عدد طلاي مقرري براي وي معين كرد و از آنجا درسال 971 به زيارت بيت الله الحرام تشرف حاصل نمود .
تولد مولانا در هشتم ذي القعده سال 925 واقع شده ودر سنه 980 وفات كرده در حرم وفا مدنفونست و از جمله آثار كتابي است در شرح ارباب تفسير كه به طبقات المفسرين موسوم است .
 

2- حاج ملا احمد بن عبدالله كوزه كناني
«از علماي معروف آذربايجان و از تلامذه آقا سيد حسين كوهكمري و ملا محمد ايرواني بوده و از آنها اجازه دارد. او در حدود سنه 1326 هجري در كاظمين مرحوم شده كه در مقبره آقا شيخ حسن مامقاني دفنش كرده اند كتاب “ هدايه الموحدين في اصول الدين و كتاب ايقاظ العلماء و تنبيه الامراء و روضه الامثال از جمله تاليفات آن مرحوم در تبريز به طبع رسيده و اشعار زيادي هم به زبان پارسي گفته است.”
و اما صاحب اعيان الشيعه در 3 جاي كتاب خود از وي ياد كرده است :
از جمله در جلد دوم آورده است كه :
«الموالي احمدبن عبدالله الكورزكناني التبريزي النجفي
مربعنوان ملا احمد التبريزي الكوزه كناني و كان ينبعي ذكره باالعنوان المذكر هنالكن سبق ان ذكرناه هناك»
و در جاي ديگر مي نويسد:
« مضي بعنوان ملا احمد التبريزي الكوزه كنان»
وي توضيحات مشروح خود را در ارتباط با احمد كوزه كناني چنين بيان مي دارد :
«توفي في» 5 ربيع الاول» سنه 1326 أو 27 في الكاظميه زائرا و نقلت جنازته الي النجف الاشرف و دفن في مقبره الشيخ حسن المامقاني. و (الكوزه كناني) نسبه الي كوزه كنان. بضم الكاف و سكون الواو- و فتح الذاي و ضم الكفا و نونين بينهما- ألف قريه كبيره من نواحي تبريز بينها و بين أرميه تبين منها بحيره ارميه كما في مرا صدا الاطلاع.
مؤسس حزب المشروطه في الغزي و كان عالما فاضلا ذكيا متوقد الفهم يدودي عن الشيخ حسن المامقاني و هو من تلاميذه.
(1)- كتاب هدايه الموحدين في اصول الدين ثلاثه جملات كبار بالفارسيه.
(2)- روضه الامثال فيها كل آيه فيها لفظ مع تفسيرها.
(3)- ايقاظ العلماء رساله صغيره و الثلاثه مطبوعه في تبريز.
(4)- رساله في السلطنه المشروحه و الاستبداديه قال بغض المعاصرين عند ذكرها كانه يريد بذالكه معني قولي.
تغييرات للدنيا و أصبح شرها
يروح بافراط و يغدو بتفريط
الي اين يمضي من يروم سلامه
و ما الناس الامستبد و مشروطي
 

3- خاوري كوزه كناني
«اسمش ميرزا معصوم، اصلش از قريه كوزه كان تبريز مي رسد كه مرشد ملاي روم است. در بدايت عمر تحصيل قدري از مقدمات عربيه كرده از آذربايجان به عراق رفت، چندي در دارالمؤمنين كاشان اقامت نمود. نظر برتبه كمال و سلامت حال، ملك الشعراء فتحعلي خان كاشي يكي از برادرزادگان خود را به حباله نكاح او در آورده و چندان ملاطفت و مهرباني درباره او كرد كه او از احباب و اقوام خود فراموش نمود.
در «رياض العارفين» آمده است :
«نظر به پاكي فطرت و نيكي جبلت به مصاحبت اهل دنيا راضي نگرديده و به كسب و تجارت امور معاش خود گذارنيده چنانكه در قصيده اي فرمايد :
زبدو حال ز مردم طمع بريد ستم
كه صعود را نكند طعمه همت شاهين
بقرص سفره خود راضيم ز گندم و جو
به صيد بازوي خود قانعم زغث و سمين
به حكم استطاعت بزيارت بيت الله مشرف و در عرض راه مثنوي ببحري مثنوي «قرآن السعدين» امير خسرو دهلوي مسمي به «تحفه الحرمين» منظوم فرموده، با الجمله از مسالك سلوك واقف و از مصاحبان اهل معارف اشعار بسيار زياد دارد.
صاحب «تذكره اختر» درباره او مي نويسد :
«خاوري الحق مردي است آرميده، از علوم رسمي استحضاري وافي دارد و از رسوم سخنوري استنبصاري كافي، در نظم و نثر قادر است و در اين هر دوفن شريف ماهر، دراري منظومه اش غيرت عقد پروين و لآلي منثوره اش رشك درر ثمين، خلاصه اكنون (1225-1233) از مخول شعراي عصر محسوب است. ديوان قصايد و غزليات او را ملاحظه و قدري از منتخباتش در اين سفينه ثبت افتاد.»
تاليفات وي :
1- «ديوان قصايد و غزليات» كه صاحب تذكره اختر آن را ملاحظه كرده است.
2- «تحفه الحرمين» در مقابل «قران اسعدين» امير خسرو دهلوي در سفر حج منظوم و پس از برگشت تحفه بارگاه فتح علي شاه نموده وصله يافت.»
3- «مهر خاوري» هزار بيت از منتخبات اشعار محمود ميرزا است كه ميرزا معصوم خاوري جمع كرده است و شامل مقدمه يي است در مآثر و آثار محمود ميرزا»
«از اين منتخبات نسخه يي در كتابخانه مجلس به شماره (34) جزو كتب مرحوم طباطبائي هست. و نسخه اي هم در كتابخانه آستان قدس رضوي به شماره خصوصي 1041 و شماره عمومي 5006 هست.»
خاوري قصيده اي در مدح فتحعلي شاه در غالب 63 بيت سروده كه در تذكره اختر تمامي آن ذكر شده است قسمتي از آن چنبن است :
«گذشت فصل دي و شد فيض فروردين زمين به نامبه رشگ نگار خانه چين به صحن باغ انار كفيده در سر شاخ همي بخندد بر در جهاي ثمين چه داشت ساقي ابر بهار در صهيا كه فاش كرد به يك جرعه رازهاي زمين..»
از غزليات و اشعار اوست :
صبح است و در طرف چمن بلبل نواخوان آمده
بر شاخ سرو و نارون قمري در افغان آمده
هم دل گشا گلشن شده هم مرغ دستان خوان شده
هم شمع گلشن روشن شده هم غنچه خندان آمده
افلاك چرخ آفاق چه دلوي دو از وي مهر و مه
زير و زبر بيگاه و گه اين رفته و آن آمده
زآن دلووچه از كهكشان رودي ست در گردون روان
زآن كشتزار آسمان زين گونه ريبان آمده
گردون اگر از مردمي در مدح دارا زد دمي
كز گوهر انجم همي آگنده دامان آمده
در آن خلوت كه حيرت لب فرو بندد جهاني را
مجال نطق باشد خاصه چون من بي زباني را»
 

4- ذكري كوزه كناني
«كربلاي نجف بازارچي از شعراي قرن سيزدهم آذربايجانست و اشعارش تركيست.»
اما از اشعار وي چيزي به دست ما نرسيده است.
 

5- رحمت كوزه كناني
«ميرزا محمد كوزه كناني الاصل، اصفهاني الموطن، از فضلا و شعراي عهد فتحعليشاه قاجار مي باشد كه رد ديوان انشاء منصب يافته و بأمر همايوني كتاب «زينت الحكايات» را تأليف داده است.»
«از افاضل و اماجد زمان است بخدمت مشايخ عهد رسيده غالبا طريقه انيقه سلسله عليه ذهبيه را گزيده ارباب حال و اصحاب كمال را به خدمتش رجوع است و همداستاني مردم بجلالت قدرش بحد شيوع است در اخلاق محموده و اوصاف ستوده مشهور و در السنه و افواه مذكور است.»
دو وصف وي نيز چنين آورده اند.
«از بدايت عمر تا كنون كه زندگاني كهولت است با ژنده پوشان ارزنده و عارفان پاينده در طريق مجاهدات نفس و تزكيه باطن مجاهد و مصر بوده هم به دعوي خود كه صداقت را قرين باشد از فيوضات كاملين و همت عارفين به قدري كه بر خود بيند بصيرتش حاصل الحق آدمي است لبيت و از سياق آدميت با نصيب.»
«به نوشته مرحوم دكتر بياني يكي از مثنوي هاي منظوم او در كتابخانه سلطنتي به خط خود وي هست و چنين تمام مي شود :
«سالي كه موكب جهان گشا يه عزم تنبه متمردين خارزم و افاغنه هرات واويماقات هزاره و تكيه بر سر حدات خراسان نهضت فرما و ابن بنده درگاه عالميان پناه «محمد منشي كوزه كناني» از ركاب اقدس مأمور به خدمتي در يزد و اصفهان بود، اين مصنوي در عرض هجده روز يه معرض عرض رسيد و هو السلطان.. فتح علي شاه قاجار روح العالمين فداه.»
وي در طريقت پيرو سلسله ذهبي بود.
نمونه يي از مثنوي اوست :
رحمت شاه است بيرون از حساب
قابل و ناقابل از وي كامياب
همتش هر جا به رحمت كار كرد
هست چون من نيست را بسيار كرد
هستي ما يك دو روزي بيش نيست
وقت اندك قابل تشويش نيست
شادي و اندوه عالم يك دم است
بهر يك دم اين چه اندوه و غم است
بازگشت فعل مردم سوي توست
راه باز جنان از كوي توست
هر غيبي باز جويد جاي خويش
سركند افسانه از ماواي خويش
پيش مجنون قصه ليلي خوش است
گفتگو با وامق و عذرا خوش است
هركجا حرفي ز اندوه و غم است
داغ ماتم ديدگان را مرهم است
داستان عقل و عشق از هم جداست
هر متاعي را به بازاري بهاست
خود مگو درد طلب حيراني است
عاشقي اسباب سرگداني است

مثنوي
«چند پويم در پي اين آرزوي
شهر شهر و خانه خانه كوبكوي
چند ريزم سيل غم زين جستجوي
دجله دجله چشمه چشمه جوي جوي
ديه دريا كردم و دل غرق خون
تا چه آرم تا چه سازم زين فزون
از طلب فازغ نبودم هيچ گاه
روز روز و هفته هفته ماه ماه
سالها رخش و رياضش تاختم
دامها در سيد معني ساختم
ديگرم نيرو در ابرش نماند
يكدو تيرم بيش در تركش نماند
تا خواهم كرد در اين خستگي
با همه همواري و آهستگي
كبرياي عشق هستي سوز را
عالم تجريد جان افروز را

همچنين از اوست :
«اي خوشا عشق و خوشا بدناميش
عين كام آمد همه ناكاميش
از تو پيدا هرچه ناپيداستي
وز تو زيبا هر چه نازيباستي
داستان عقل و عشق از هم جداست
هر متاعي را به بازاري بهاست
چند پويم در پي اين آرزو
شهر شهر خانه خانه كوبكو
چند ريزم سيل غم زين جستجو
دجله دجله چشمه چشمه جوي جوي
ديده دريا كردم و دل غرق خون
تا چه آرئم تا چه سازم زين فزون
از طلب فارغ نبودم هيچ گاه
روز روز و هفته هفته ماه ماه
كبراي عشق هستي سوزان را
عالم تجريد جان افروز را
دامن ار بالاي ما بالاتر است
سوي او راه از طريق ديگر است»

6- صنع الله كوزه كناني
«از اصحاب مولانا سعد الدين كاشغري است از اوايل سلطنت سلطان يعقوب تا زمان شاه اسماعيل بر سجاده تقوي و پرهيزكاري متمكن بوده و جمع كثيري از درويشان طلب ارشاد از وي ميكردند فوتش در سنه 931 واقع شده و پير طريقت ماده تاريخ اوست. مزارش در مقبرع سرخاب جنب حظيره بابا مزيد است.»

7- ميرزا حسين كوزه كناني
«اصلش از قليه كوزه كنان تبريز، اما در اصفهان خلد بنيان نشو ونمان يافته و تحصيل كمال كرده. بوساطت جناب اعتمادالدوله ميرزا عبدالوهاب در دفتر انشاء شاهنشاهي برقم نويسي مباهي و در سكوت بندگي سرافكندگي و در لباس چاكري معرفت شناخت الهي دارد.بمجاهدت و تزكيت نفس مي كوشد و در بزم عشق ساغر عرفان مي نوشد. نصيبي از دولت كاملان راه و توشه يي از سفره عاشقان آگاه يافته. بصيرتي دارد و دانش و بينشي آرد.
و بامر همايون كتابي محتوي و مشحون به پنجاه هراز بيت از قصص و حكايات مسمي به «زينت الحكايات» نوشته است. بنظر نرسيد و آگاهي از حالات او به مطالعه فسفينه نواب محمود ميرزا گرديد. در بند تدوين اشعار و تخلص نيست ازوست :
مثنوي
زندگاني يك دو روز بيش نيست
وقت اندك قابل تشويش نيست
شادي و اندوه عالم يك دم است
بهر يك دم اين چه اندوه و غمست
هركجا حرفي ز اندوه و غمست
داغ ماتم ديدگانرا مرهمست
اي خوشا عشق و خوشا بد ناميش
اصل كام آمد همه ناكاميش
از سخنانش معلوم است كه دردي و آه سردي دارد.»

8- حاج مهدي كوزه كناني
وي از پيشروان جنبش مشروطيت و از مشاوران نزديك ستارخان سردار ملي بوده است.
«خانه مرحوم حاج ميرزا علي كوزه كناني در جنب مجموعه بازار بزرگ تبريز و در كنار خيابان جديد الاحداث استاد مطهري واقع شده و در زمان مشروطيت و پس از آن محل تجمع سران و بازماندگان صدر مشروطيت از جمله ستارخان، باقرخان، ثقه الاسلام،حاج ميرزا آقا فرشي، حاج ميرزا حسن واعظ و اكثر مشروطه خواهان بوده است. خانه مذبور در سال 1347 هجري شمسي بدست حاج ولي معمار تبريزي كه ساليان متمادي در روسيه زندگي مي كرده ساخته شده و در سال 1344 توسط مالكان جديد آن مرمت گرديده است.
مساحت خانه به بيش از 930 متر مربع مي رسد و قسمت اعظم آن را زير بناي خانه مشتمل بر حوضخانه سرسرا و دو طبقه بنا، تشكيل ميدهد. حياط مشجر و باصفاي خانه كوزه كناني به مجموعه، طراوت و زيبائي بخشيده است.»
لازم بذكر است كه حاجي حسن آقا فرزند حاح مهدي نيز مانند پدرش خدمات شاياني به جنبش ملي نموده است.

9- ملتجي چشمه كناني
«شيخ علي فرزند آخوند ملا رضا چشمه كناني تحصيلات خود را در نجف اشرف به كمال رسانيده و به اخذ درجه اجتهاد نايل گشت و پس از مراجعت به وطن در رضاييه سكني گزيده و بعلت مخالفت با عرب باغي (يكي روحانيون) از آنجا كوچ كرد و در طسوج رخت اقامت افكند و به سال 1352 هجري قمري در هفتاد سالگي فوت كرد و در شرفخانه به خاك سپرده شد.
اين قطعه در جُنگي متعلق به كتابخانه آقاي «بيت الله جمالي» بنام او ضبط شده است :
«عزيمت كرد روزي عنكبوتي
كه بهر خود كند تحصيل قوتي
به جايي ديد شهبازي نشسته
ز قيد دست شاهان باز رسته
به گرد آن تيندن كرد آغاز
كه بربند پر و بالش ز پرواز
زماني كار در پيكار او كرد
لعاب خود همه در كار او كرد
چو آن شهباز كرد از او كناره
نماندش غير تاري چند پاره»
 

مؤسسات علمي- فرهنگي كوزه كنان
امروزه كوزه كنان از ساير مؤسسات تمدني برخوردار مي باشد.
و طي انقلاب اسلامي حدود 25-20 نفر شهيد داده است.
 

مدارس كوزه كنان
« در سال 1321 يكباب دبستان يه همت آقاي ابراهيمي درياني بنا گرديد و مدير آن عباسعلي آقاجاني بود. كه تعداد دانش آموزان آن تا سال 1388 حدود 115 نفر بوده است.»
اين مدرسه تا به امروز پابرجاست. از آن گذشته كوزه كنان داراي يك مدرسه راهنمايي دخترانه به نام فاطميه و دبيرستان بعثت نيز مي باشد.

 

هنر كوزه گري ، سفاگري در كوزه كنان
همانگونه كه فبلا يادآوري گرديد، كوزه گري شغل آباء و اجدادي اهالي كوزه كنان است، كه امروزه بر سر جاده كوزه كنان تسوج دو كارگاه كوزه گري فعال داير است. آقاي امين يونسي از كوزه گران بنام كوزه كنان مي باشند كه اظهار مي نمايند كه اين، شغل حدود 15 سال است كه در خاندان ايشان موروثي مي باشد امروزه بالغ بر 50 كارگاه كوزه گري در كوزه كنان داير است.



اطلاعیه

ثبت نام آنلاین
برای متقاضیان عضویت در گروه


سامانه پیام کوتاه برای ارتباط مستقیم با مسئول گروه یاشیل میشو

«50002666227272»


 
در شبکه های اجتماعی

تلگرام

https://t.me/yashilmishoNGO

 

اینستاگرام

Instagram.com/yashilmisho.ngo

 
 

کليه حقوق اين سايت متعلق به گروه زیست محیطی یاشیل میشو شهرستان شبستر می باشد و استفاده از مطالب آن با ذکر منبع بلامانع است
تلفن: 04142421810 - فاکس: 04142427272 - پست الکترونيک: Yashilmisho.ngo@gmail.com

Designed by Shabestar.net