زعفران (Crocus sativus)

نام (فارسي): زعفران
نام (لاتيـــــن): Crocus sativus
خـــــــــــانواده: Iridaceae
نام علمي/گونه: -
پراکنـــــــدگـي: -
منبع: روزنامه شرق

زعفران گرانبهاترين محصول زراعى و دارويى جهان است كه به احتمال بسيار منشاء آن از ايران، در دامنه هاى زاگرس و به ويژه الوند است. قديمى ترين اسنادى كه از مصرف زعفران بر جاى مانده مربوط به دوران شاهان هخامنشى است كه بر روى كتيبه اى از آن دوران مقدار زعفران مصرفى دربار چيزى در حدود يك كيلوگرم حك شده است. زعفران گياهى است به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتى متر با بنه هايى كروى و برگ هاى حقيقى كه همزمان با گلدهى يا كمى پس از آن درمى آيند. گل هاى معطر هر بنه ۱ تا ۴ عدد بوده كه در پاييز باز مى شوند. رنگ گل ها سوسنى تيره، بنفش مايل به ارغوانى همراه با لكه ها و رگبرگ هاى تيره تر در گلوگاه گل است. كلاله سه شاخه گل كه حاوى مواد چرب، املاح معدنى و مواد موسيلاژ است، مهم ترين بخش تجارى زعفران را تشكيل مى دهد. بوى زعفران به خاطر وجود اسانس بى رنگ ترپن دار و طعم آن مربوط به هتروزيد تلخ پيكروكروسين و پيكروكروزينوزيد است. از زعفران علاوه بر پخت وپز در داروسازى، تهيه مواد آرايشى، عطرسازى، رنگ هاى نساجى، صنايع قنادى، نوشابه هاى الكلى و غيرالكلى و صنايع لبنيات استفاده مى شود. در طب قديم از آن به عنوان آرام بخش، خلط آور، نشاط آور، برطرف كننده اسپاسم، پيش انداختن قاعدگى، عامل سقط جنين، درمان اسهال خونى، يرقان، تب، عفونت ادرارى و درمان بيمارى هاى پوستى استفاده مى شد. البته مصرف بيش از حد آن خطرناك و حتى مرگ آور است. هم اكنون ايران بزرگترين توليدكننده و صادركننده زعفران در جهان است و بيش از ۶۵ درصد زعفران جهان را توليد مى كند. به دليل گران بودن اين محصول به شيوه هاى گوناگون توسط افراد سودجو در آن تقلب مى شود كه رنگ كردن خامه زعفران با رنگ هاى طبيعى يا مصنوعى و مخلوط كردن آن با كلاله رايج ترين نوع تقلب است.