آفتابگردان (Sunflower)

نام (فارسي): آفتابگردان
نام (لاتيـــــن): Sunflower
خـــــــــــانواده: -
نام علمي/گونه: -
پراکنـــــــدگـي: بومى كوهستان هاى راكى و مناطق استوايى آمريكا و تعدادى نيز بومى پرو و شيلى
منبع: روزنامه شرق

تخم آفتابگردان محصول گياهى است علفى با ساقه هاى پرز دار و زبر به ارتفاع يك تا چهار متر با برگ هاى پهن و كلا پركى از گل هاى كوچك لوله اى شكل كه به طور فشرده در سطح نهنج كپه اى رديف به رديف قرار مى گيرند. انواع آفتابگردان كه شمار گونه هايش به ۵۰ مى رسد عمدتاً بومى كوهستان هاى راكى و مناطق استوايى آمريكا و تعدادى نيز بومى پرو و شيلى هستند از اين رو آفتابگردان در فرهنگ و آئين مردم اهميت ويژه اى دارد. به عنوان مثال آزتك هاى ساكن پرو اين گياه را بسيار محترم دانسته و روحانيون زن در پرستشگاه هاى خورشيد، تاجى از اين گل را بر سر و سبدى از آن را در دست حمل مى كردند. فاتحان اسپانيايى در معابد آزتك ها تمثال هايى از آفتابگردان يافتند كه به تمامى از طلاى ناب ساخته شده بودند. آفتابگردان اما همان قدر كه به لحاظ زينتى مورد توجه و باارزش هست ارزش اقتصادى نيز دارد. به طورى كه از دانه ها يا تخمه هاى غنى از روغن آن روغنى در حد روغن زيتون و حتى بهتر از آن استخراج مى شود. به علاوه از برگ هايش در تهيه غذاى دام، از ساقه در تهيه الياف فيبر به منظور تهيه كاغذ و از كنجاله دانه ها در تهيه خوراك طيور، گوسفند و خرگوش استفاده مى شود. بدين ترتيب تمامى بخش هاى گياه آفتابگردان قابل مصرف است و ضايعات چندانى از آن به جا نمى ماند.آناليز هاى شيميايى حاكى از آن است كه تخمه ها داراى مقدار زيادى آلبومين هستند. روغن موجود در تخمه ها نيز از طريق تحت فشار قرار دادن استخراج مى شود. براى اين كار دانه ها ابتدا خرد و له شده و توسط آسياب پنج غلتكى سابيده مى شود. اين كار به وسيله استوانه هاى سرد آهنى يا فولادى صورت مى گيرد سپس آرد حاصل در كيسه هايى بسته بندى شده و در دستگاه پرس تحت فشار ۳۰۰ اتمسفر يا بيشتر قرار مى گيرد. پس از هفت دقيقه تقريباً تمامى روغن خوراكى دانه ها استخراج مى شود كه به آن روغن فشار سرد مى گويند. از مابقى روغن كه در اثر حرارت استخراج مى شود در ساخت صابون، شمع و صنعت پشم بافى استفاده مى شود.